~ΣΥΝΔΡΟΜΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΛΟΓΟΥ~

       Ο λόγος του σύνδρομου Down

Το σύνδρομο Down, το οποίο πήρε το όνομα του απο το βρετανό γιατρό John

 Langdon Haydon Down το 1860,είναι μία διαταραχή η οποία όπως είναι γνωστό οφείλεται σε χρωμοσωμική ανωμαλία στο 21ο χρωμόσωμα του ατόμου. Η χρωμοσωμική αυτή ανωμαλία ευθύνεται για τα μορφολογικά χαρακτηριστηκα των ατομων αυτών μέσα στα οποία συγκαταλέγονται και ιδιαίτερα χαρακτηριστηκα στη μορφολογία του στοματος τα οποία παρεμποδίζουν στην ανάπυξη της ομιλίας. Τα παιδιά με σύνδρομο Down έχουν ένα μικρό στοματικό πλαίσιο, οι ρινικές οδοί είναι μικρότερες και ο ουρανίσκος είναι μικρός και ψηλός μειώνοντας έτσι τη στοματική κοιλότητα. Συχνά η γλώσσα είναι μεγαλύτερη, με αποτέλεσμα μερικές φορές να μη χωρά καλά μέσα στο στόμα. Αυτό μπορεί να επηρεάσει την αναπνοή και την άρθρωση οδηγώντας σε προβλήματα στην ομιλία.

Τα προβλήματα τα οποία δημιουργούνται στην ομιλία είναι:

•  Πρόβλημα στη μορφο-συντακτική και φωνολογική παράμετρο του γλωσσικού τους συστήματος (δυσκολία στη σύνθεση λέξεων σε φράση καθώς και στην απόδοση όλων των ήχων (ή φωνημάτων) στις λέξεις που γνωρίζουν και χρησιμοποιούν όταν μιλούν).

• Καθυστέρηση του πρώτου σταδίου του λόγου σε σχέση με τα παιδιά που δεν πάσχουν από το σύνδρομο Down.

• Καθυστέρηση στον τρόπο επικοινωνίας μέσω  χειρονομιών και μίμησης πράξεων.  

• Δημιουργούν μικρές προτάσεις δυο λέξεων ενώ συχνά χρησιμοποιούν τις ίδιες προτάσεις επαναλαμβανόμενα. (Η ικανότητα κατασκευής μεγαλύτερων προτάσεων, η χρήση γραμματικών-συντακτικών κανόνων και η κατανόηση των διαδικασιών επικοινωνίας σε μια συζήτηση αναπτύσσονται αργότερα αναλόγως του επιπέδου διαταραχής του συνδρόμου. Η ικανότητα κατανόησης του λόγου υπερτερεί της παραγωγής του).
• Εμφανίζουν διαταραχή στην άρθρωση λόγω της ανατομίας του φωνολογικού συστήματος, έτσι η κατανόηση της ομιλίας τους είναι ιδιαίτερη δύσκολη στις περιπτώσεις που συνυπάρχουν διάφορες ανατομικές ανωμαλίες.

Εκτός απο τα μορφολογικά χαρακτηριστηκα σημαντικό ρόλο στην δυσκολία ανάπτυξης της ομιλίας παίζουν το μεγάλο ποσοστό κώφωσης λόγω βλάβης του ακουστικού νεύρου ή ωτίτιδα που πολύ συχνά εμφανίζεται σε αυτά τα παιδιά και εμποδίζει τη λήψη ακουστικών ερεθισμάτων (κυρίως της ομιλίας). Η ανεπάρκεια στην όραση, η μειωμένη οπτικοκινητική λειτουργία, η διάσπαση προσοχής και η φτωχή οπτική επαφή επίσης δυσκολεύουν το άτομο με σύνδρομο Down  να παρακολουθήσει και εν συνεχεία να μιμηθεί τον τρόπο με τον οποίο παράγεται η ομιλία. Κινητικά προβλήματα των οργάνων της άρθρωσης που παρουσιάζουν, όπως μυϊκή υποτονία και ανατομικές παραλλαγές δημιουργουν δυσκολία στην άρθρωση και παραγωγή του λόγου με αποτέλεσμα να γίνεται δυσνόητη η ομιλία λόγω ανωτέρου επιπέδου δυσκολία εγκεφαλικής επεξεργασίας. 

Όταν αυτές οι δυσκολίες βιώνονται σε έντονο βαθμό η ομιλία των ατόμων με σύνδρομο Down καταλήγει να είναι δυσνόητη απο τρίτους. Έτσι υπονομευεται όχι μόνο η επικοινωνία τους με άλλα πρόσωπα αλλά και η επικοινωνιακή τους διάθεση, οδηγώντας σε κοινωνική απομόνωση.

Πηγές: Skallerup S. 2008, Babies with Down Syndrome: A new parent’s guide. Woodline House.